Gedenken van onze overleden dierbaren kan op vele manieren.
Eén daarvan is deelnemen aan de jaarlijkse gedachteniswandeling over de Nieuwe Begraafplaats.
Tijdens deze rondgang kan eenieder op zijn of haar wijze deelnemen aan de diverse aangeboden rituelen. Ook hier heeft iedere bezoeker een eigen verhaal en een eigen invulling. De één zal meer delen, terwijl een ander juist kiest om in stilte te gedenken.

Ook thuis en verweven met het dagelijks leven zijn er vele manier om te gedenken en herinneringen levend te houden.
Zo kan een waardevol ritueel bestaan uit langs een foto van je overleden opa lopen en liefdevol over de lijst strelen. Of iedere dag kijkend naar de foto van je overleden partner de dag doornemen. Wekelijks een verse bos bloemen naast de mooie foto van je overleden dierbare.

Elk ritueel is even waardevol in ieders unieke rouwproces.

Veel mensen kiezen voor het inrichten van een plekje met foto’s, een kaarsje en enkele speciale voorwerpen. Voor kinderen kan het fijn zijn om op bijzondere dagen, of gewoon als zij dat bedenken een mooie tekening te maken of iets te kleien of te knutselen en bij deze spulletjes te leggen.

Gedenken kan op bijzondere dagen, zoals verjaardag, trouwdag, sterfdag, eerste verkerinsgdag of op de traditionele dag van Allerzielen (ieder jaar op 2 november). Maar natuurlijk ook op dagen, die je zelf uitkiest. Gewoon op een doordeweekse dag. Op een moment, dat jou goed uitkomt of gewoon, omdat je even stil wilt staan bij de dierbare herinneringen en het gemis.

Je kunt bijvoorbeeld een gezamenlijke maaltijd (zo groot of zo klein als je wilt) organiseren en het lievelingseten van degene, die zo gemist wordt samen eten.

Zo zijn er vele lievelingsactiviteiten te bedenken om gezamenlijk of juist alleen te doen. Muziek luisteren, een lievelingsfilm kijken of een lievelingsspel doen. Soms is er lievelingswijn om samen te toasten en herinneringen op te halen of stil te staan.

  • Samen het gedicht van het huwelijk van je ouders lezen. Of het gedicht van de rouwdienst.
  • Misschien hield iemand van speciale muziek en kan het fijn zijn deze heel hard te draaien en mee te zingen. Of om een nummer op de radio aan te vragen voor oma.
  • Ook kun je een wandeling maken samen of alleen langs speciale plekken. Koffie met gebak bestellen bij het favoriete cafeetje.
  • Een boom planten, als symbool voor relatie met de overleden dierbare, die altijd zal blijven.
  • Met zijn allen een mooie krijttekening maken.
  • Een lantaarntje ontsteken, een dagelijks lichtje aan doen bij een foto, een kaarsje branden in een kerk. Symbolen van licht zijn al duizenden jaren gebruik bij gedenken.

Zo zijn er vele rituelen te bedenken, die van waarde zijn in ieders oneindige persoonlijke proces van rouw.

 


Suggesties voor rituelen

Iris Knaap is ritueelbegeleidster en heeft de volgende drie suggesties aangereikt.

1. Maaltijdritueel

  • Kook het lievelingsgerecht van de overledene.
  • Dek de tafel voor alle gezinsleden die mee-eten + zet 1 extra bord neer voor de overledene.
  • Zet een foto van overledene erbij, met een kaarsje.
  • Zet een deur naar buiten open.
  • Maak buiten een cirkel van licht (waxinelichtjes) en plaats bij wijze van looproute vanaf die cirkel een rijtje waxinelichtjes richting de open deur. Zo wijs je de overledene de weg naar binnen, zodat hij of zij aanwezig kan zijn bij de maaltijd.
  • Kijk wat goed voelt om te doen: stil zijn tijdens de maaltijd of herinneringen ophalen aan de overledene. Alles is goed.

 

2. Linten van Liefde

  • Creëer een rustige plek thuis, met genoeg ruimte om in een cirkel bij elkaar te staan.
  • Zet een foto van de overledene in het midden van de cirkel (op een tafeltje o.i.d.).
  • Leg er (als je daarvan houdt) hartjes omheen.
  • Verzamel een aantal voorwerpen/symbolen die belangrijk waren voor de overledene of die symbolisch bij hem of haar passen. Voor elk familielid dat aanwezig is bij het ritueel 1 voorwerp.
  • Neem voor elk familielid een lint in een andere kleur.
  • Ga in een cirkel om de foto staan.
  • Telkens gaat een persoon naar voren met een voorwerp en legt die bij de foto neer. Al dan niet met woorden.
  • Als iedereen dit heeft gedaan, de linten pakken en deze aan elkaar knopen. Ieder noemt zijn of haar relatie tot de overledene en 1 woord dat voor hem of haar typerend is voor de overledene.
  • Als de linten aan elkaar geknoopt zijn, staat de familie verbonden door de linten om de overledene heen.
  • Je kunt in stilte gewoon ‘zijn’ of je gaat zachtjes iets zingen of misschien wil je wel een herinnering delen. Alles is goed.
  • Sluit het ritueel af met een vooraf afgesproken ‘iets’: een teken, een tekst die iemand voorleest. Zodat duidelijk is dat het ritueel ten einde is gekomen.

 

3. Zandritueel

  • Koop een aantal stopflesjes van gelijke grootte (o.a. verkrijgbaar bij bol.com) – zoveel als dat er mensen deelnemen aan het ritueel.
  • Koop verschillende kleuren decoratiezand (verkrijgbaar bij het tuincentrum) – voor iedere deelnemer aan het ritueel een ander kleur + zand in de favoriete kleur van de overledene. Weet je niet welke kleur dat was, kies dan wit.
  • Neem een grote schaal (zo-eentje waar je kaarsen op kunt zetten, ook verkrijgbaar in de tuincentra of bij zaken als Xenos).
  • Zet de schaal op een tafeltje o.i.d. en zet er een foto van de overledene bij en een kaarsje.
  • Giet het zand in de kleur van de overledene op de schaal.
  • Ga in een cirkel om het tafeltje staan.
  • Een voor een strooien jullie je eigen flesje met gekleurd zand op de schaal.
  • Als iedereen is geweest, gaat 1 iemand (vooraf afspreken wie, want het is mooi dit vloeiend te laten verlopen en in stilte) het zand vermengen. Dit geeft uitdrukking aan de verbondenheid van de familie en de overledene, zij zijn voor eeuwig met elkaar verweven.
  • Voel bij jezelf of je nog iets wilt doen, bijvoorbeeld iets tekenen in het zand, alles is goed.
  • Sluit het ritueel af met voor iedereen zijn of haar stopflesje te vullen met een beetje van het gemengde zand. Dit kun je dan meenemen en thuis bij een foto van de overledene zetten.

Reacties op deze rituelen zijn welkom. Dat geldt ook voor vragen om meer informatie. Beiden kunt u sturen naar info@irisknaap.nl òf iris.knaap65@gmail.com


[Bijgewerkt: 15 juli 2020]